Không thể là một Giáo hội rời xa người nghèo

Đức Tổng Giuse Ngô Quang Kiệt thăm Vũng Áng ngày 16/6

Chẳng có gì phải bàn cãi khi nói rằng Việt Nam hôm nay là một nước nghèo, lạc hậu và bất ổn định về nhiều mặt. Nếu ai đó có ý kiến ngược lại, thì hoặc là hoang tưởng, hoặc là bị bưng bít, mù tối, hoặc đó là cách nói lừa mị có chủ trương một cách vô lương tâm và độc ác.

Cũng chẳng có gì phải bàn cãi khi nói rằng Giáo Hội Công Giáo là một Giáo Hội của người nghèo, hướng đến người nghèo và phục vụ người nghèo. Đó là con đường Chúa Giêsu đã mạc khải, đã hướng dẫn Hội Thánh và được diễn tả trọn vẹn nơi chính cuộc đời Ngài.

Thế nhưng, Giáo Hội Công Giáo Việt Nam – một Giáo Hội sống giữa người nghèo – có thực sự đã chạm đến được người nghèo, chạm đến được những khổ đau rên siết của họ, những con người cô đơn lạc lõng giữa lòng xã hội đông đúc, náo nhiệt? Liệu Hội Thánh Việt Nam có đang diễn tả được gương mặt của Lòng Chúa Thương Xót trong một xã hội với nhiều chuyển biến phức tạp hiện nay? Có là một Hội Thánh thân thiện với người nghèo? Có là nơi để nương náu, nơi để người ta nghĩ đến, tìm về khi khổ đau, cơ nhỡ?

Những hình thức nghèo mới cần được quan tâm

Đức Tổng Giuse Ngô Quang Kiệt thăm Vũng Áng ngày 16/6

Đức Tổng Giuse Ngô Quang Kiệt thăm và tặng quà tại Vũng Áng sáng ngày 16/6/2016.

Các văn kiện quan trọng của Hội Thánh gần đây đã chỉ rõ ra rằng, ngày càng có nhiều hình thức nghèo mới, nó tàn phá con người còn ghê gớm gấp nhiều lần hơn cái nghèo của áo cơm. Đó là sự nghèo về niềm tin, nghèo tình người, nghèo tri thức, văn hoá… Những cái nghèo này đang làm cho phẩm giá con người bị chà đạp, rẻ rúng.

Vì thế, thật là thiếu khuyết nếu Giáo Hội vẫn chỉ đóng khung trong những hình thức mục vụ truyền thống. Bởi một đứa trẻ ngày nay, đứng trước một nền giáo dục lệch lạc, khinh suất về những giá trị nhân văn, em không chỉ cần được dạy dỗ về Chúa Ba Ngôi, về giáo lý đức tin làm nền tảng, mà em còn cần được giáo dục về nhân bản, về kỹ năng sống để trưởng thành thật sự – nghĩa là cần được giáo dục về giáo lý xã hội; Thanh thiếu niên ngày nay không chỉ cần được trang bị giáo lý hôn nhân để chuẩn bị cho đời sống gia đình, mà các bạn trẻ còn cần được trang bị những hiểu biết luân lý cũng như hiểu biết khoa học để đối diện với những áp lực rất lớn của xã hội hiện đại: xu thế lệch lạc giới tính, quan hệ tình dục trước hôn nhân dẫn đến biết bao hệ luỵ khác: có con ở tuổi vị thành niên, phá thai, bệnh xã hội…

Những điều kể trên nghe ra chẳng có gì mới mẻ, toàn những điều ai cũng biết. Nhưng làm sao không đau lòng khi đối điện với những khuôn mặt sáng sủa, đẹp đẽ, còn non hơi hới, và chưa kịp ý thức hết những gì đang đến với mình, đã phải đối diện với căn bệnh HIV chỉ vì những thú vui xác thịt – trong đó có cả trường hợp đồng tính – và có khi chỉ vì bị gạ gẫm, lừa gạt, hay vì cơm áo mà bằng lòng thoả mãn dục vọng của người khác.

Những bậc phụ huynh, cha mẹ làm sao khỏi lo lắng khi ra đường nhìn đâu cũng thấy những dáng đi ẻo lả của các thanh niên, hay những kiểu phục trang nhìn vào không thể nhận ra đó là nam hay nữ. Rồi bỗng một hôm, đứa con trai mạnh mẽ yêu quý của mình, sau vài cuộc tình thất bại với các cô gái, đã thổ lộ rằng “con chán phụ nữ, toàn là những cô gái kiêu căng, chỉ có những người con trai đến với con là ấm áp, chân thành, luôn thấu hiểu và ngọt ngào. Con cảm thấy “rung cảm” trước tình yêu của họ. Tại sao phải phân biệt gái hay trai? Miễn là mình hạnh phúc!” Còn cô tiểu thư trong nhà thì mê mẩn, thần tượng những cặp đôi “hot face” lesbian (đồng tính nữ), suốt ngày nhắn tin chí chách “chồng chồng vợ vợ” với cô bạn thân. Những người làm cha làm mẹ phải xử trí ra sao khi đối diện với những tình cảnh dở khóc dở cười ấy?

Chủ nghĩa tương đối đang làm cho con người hoang mang. Nó xoá nhoà ranh giới giữa thật và giả, giữa thiện và ác, giữa chánh và tà, giữa nam và nữ…, và nhiều giá trị khác cứ đan xen lẫn lộn. Chúng ta nghĩ gì khi người tín hữu Công Giáo hằng ngày vẫn nhúng tay vào sự ác một cách thản nhiên như “bao người vẫn làm vậy” trong việc kinh doanh, sản xuất… Có lạ gì với những làng Công Giáo, những xóm đạo toàn tòng vẫn trồng rau nhiễm thuốc; bơm nước, tẩm hoá chất vào thịt khi giết mổ; chế biến, bán thực phẩm không an toàn… Những điều ấy có khác gì việc giết người dần mòn và huỷ hoại giống nòi. Tội ấy chẳng trọng hơn tội ngoại tình, “sống rối” mà Giáo Hội cắt phép thông công sao? Thiết nghĩ, đã đến lúc Giáo Hội Việt Nam không thể chậm trễ hơn nữa trong việc phải hành động một cách cụ thể trước những tệ đoan mới của xã hội. Người tín hữu Ki-tô giáo ngày nay cần được Giáo Hội hướng dẫn, giúp đỡ  cách mạnh mẽ, sâu rộng và tiệm cận hơn, trang bị nhiều kiến thức hơn nữa, bênh cạnh những loại hình mục vụ đạo đức thiêng liêng như vẫn thấy từ trước đến nay.

Một Giáo Hội chưa gắn kết chặt chẽ trong thân thể Chúa Ki-tô

Một điều ai cũng phải thừa nhận rằng, Hội Thánh Công Giáo chứa đựng một kho tàng uyên thâm về tri thức và văn hoá của cả nhân loại – có thể nói là về mọi lĩnh vực – từ thần học, triết học, luân lý, nhân văn, đến khoa học xã hội, khoa học kỹ thuật và đời sống. Giáo Hội Công Giáo không thiếu những nhân tài học sâu hiểu rộng, được đào tạo khoa bảng vào bậc nhất nhì. Giáo Hội Công Giáo cũng không thiếu những con người xả mình dấn thân vì Chúa Ki-tô – bao gồm những người thành tâm thiện chí và đặc biệt là các hội dòng. Và Giáo Hội Việt Nam cũng được thừa hưởng tất cả gia sản và Ơn ích ấy. Thế nhưng, những nguồn Ơn ấy xem ra vẫn chưa được tưới gội trên nước Việt buồn này! Vì sao???

Đây đó chúng ta vẫn nghe những tiếng thở dài vì sự cứng nhắc, thu mình của cơ cấu và phẩm trật. Cơ cấu, phẩm trật là cần thiết và phải được tôn trọng, nhưng sự cứng nhắc, thu mình và thiếu liên đới, thiếu bổ trợ sẽ bóp nghẹt Thần khí, cản trở ơn ích. Đây đó chúng ta vẫn thấy sự khó khăn, bế tắc trong việc liên kết giữa các hội đoàn, dòng tu với giáo xứ, giáo đoàn trong công tác mục vụ Hội Thánh và mục vụ xã hội. Nên bên thừa thì vẫn thừa, mà bên thiếu thì vẫn thiếu!

Giáo Hội của chúng ta, một mặt nào đó vẫn còn được ru trong tâm thức an thân, “an phận thủ thường”, không quan tâm, đụng chạm nhiều đến các vấn đề xã hội – kể cả việc không quan tâm mấy đến hơi thở, đến nhịp sống của Giáo hội hoàn vũ. Bằng chứng là trong tình hình eo sèo của xã hội VN ngày nay, với biết bao biến cố, sự kiện khiến người có chút quan tâm cảm thấy ăn không ngon ngủ không yên, thì nhiều tín hữu, thậm chí cả tu sĩ, vẫn ngỡ ngàng chẳng biết “Formosa” là gì! Và trong khi thế giới đang nóng lên với các văn kiện của Giáo Hội, thì nhiều Ki-tô hữu ở Việt Nam, có khi cả linh mục, chẳng hề hay biết – hoặc biết qua loa – chứ không đọc và nghiên cứu những văn kiện quan trọng như thông điệp môi trường Laudato Si, tông huấn  Amoris Laetitia – một tông huấn tuyệt vời về tình yêu, hôn nhân, có sức an ủi và chữa lành những tổn thương của gia đình…; Thư chung của Hội Đồng Giám Mục Việt Nam đề cập đến Giáo Huấn Xã Hội như là “kim chỉ nam”, là “phương thế mới” cho việc loan báo Tin Mừng, cho việc xây dựng con người và xã hội trong thời đại mới. Nhưng liệu có bao nhiêu linh mục, giáo sĩ, tu sĩ và giáo dân VN, biết được, am tường được quyển sách “Tóm lược Giáo Huấn xã hội của Giáo Hội Công Giáo” nói về những lĩnh vực nào – chưa nói đến việc nghiên cứu, học hỏi và phổ biến?

Phải chăng chúng ta đang lãng phí ân huệ của Thiên Chúa, đang tách biệt với cành nho của Giáo Hội toàn cầu? Và từng chi thể trong Giáo Hội Việt Nam cũng đang sống hời hợt, cồng kềnh, ì ạch? Phải chăng chúng ta quá trọng thị việc xây dựng những thứ “chóng hư nát” mà khinh suất việc xây dựng nền tảng con người và những giá trị trường tồn? Hay là ta đang xây dựng một Giáo Hội chỉ hướng lên trời cao mà quên các thực tại trần thế, quá cao sang đối với người nghèo và quá xa xỉ đối với những người hèn mọn, những kẻ bị bẹp dí trong bất công, uẩn nạn – những kẻ vốn chỉ cần một bàn tay nâng đỡ, một lời nói yêu thương, một sự soi sáng trong tối tăm, một bát cơm, gáo nước trước khi muốn biết đến Nước Trời là gì?

Tất cả chúng ta – những người mang danh Ki-tô hữu – sẽ phải trả lẽ trước Công Lý Chúa về những nén bạc của Ngài trao, tuỳ theo chức phẩm và ơn gọi.

Tịnh Khê

This entry was posted in Việt Nam. Bookmark the permalink.

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s